Natuur en bewustzijn
Als we nadenken over de plaats van bewustzijn in de natuurlijke werkelijkheid, zijn er grofweg drie posities: fysicalisme dat stelt dat bewustzijn puur fysisch, chemisch of biologisch te verklaren is, idealisme dat omgekeerd zegt dat de fysische werkelijkheid uit het bewustzijn verklaard moet worden en dat bewustzijn de ultieme realiteit is en dualisme dat stelt dat de werkelijkheid bestaat uit twee niet tot elkaar herleidbare aspecten: fysische werkelijkheid en bewustzijn. Deze collegereeks probeert voorzichtig te argumenteren voor deze laatste positie.
10 colleges bij de HOVO Utrecht in Amersfoort
Vervuld door het onzegbare
Filosofie van de esthetische ervaring
10 colleges bij de HOVO Leiden
Esthetische ervaringen definieer ik als gevoelservaringen van de oorspronkelijke en constitutieve dimensies van de ervaringswereld. Ze kunnen om die reden gedacht worden als religieus van karakter: ze verenigen ons in de ervaring met de ultieme realiteit. Hier wordt met ‘religieus’ niet godsdienstig bedoeld, maar de fundamentele mystieke kern die in alle religies aanwezig is en die voor mij de vorm heeft aangenomen van een aardse of non-theïstische mystiek die zich bezint op de geheimen van bestaan en zijn.
Het gaat in de aardse mystiek om het mysterie van de immanente gegevens: ruimte, tijd, klank-kleur, de dingen, de dieren, het landschap, de mensen en van ons bewustzijn ervan. Dit zijn precies de gegevens waarom het ook gaat in esthetische ervaringen. Er is dus voor mij geen wezenlijk verschil tussen esthetische en mystieke ervaringen.
https://www.universiteitleiden.nl/hovo/collegeaanbod/filosofie/esthetische-filosofie
Filosofie van de tijd
10 colleges in Amsterdam
https://vu.nl/nl/onderwijs/hovo-amsterdam/cursussen-opleidingen/filosofie-van-de-tijd
Tijd is een fundamentele dimensie van ons bestaan. Zonder tijd kunnen we ons bestaan niet voorstellen. Alles wat we denken, voelen, doen en waarnemen vindt plaats in de tijd. Onderzoek naar wat tijd is, is daarom in de gehele geschiedenis van de filosofie een belangrijk thema. Tijd is zo fundamenteel en ligt zo dicht bij de kern van ons zijn dat we hem moeilijk objectief kunnen benaderen. We zijn opgenomen in de tijd zoals een vis in de zee. Omdat we altijd al in de tijd leven, aan hem gewend zijn, lijkt hij vertrouwd en vanzelfsprekend. Dat is hij echter niet. Dit blijkt al uit dat we veel vragen over hem kunnen stellen waarop het antwoord zeker niet evident is. We kunnen ten eerste vragen naar zijn oorsprong: waarom is hij er, wat is zijn oorsprong als hij een oorsprong heeft? Is Tijd ontstaan uit niet-Tijd, bijvoorbeeld uit buitentijdelijke, abstracte, mathematische wetten of uit een buitentijdelijke entiteit of uit ons bewustzijn? Of heeft hij geen oorsprong en geen begin en heeft hij altijd bestaan?
Zijn, Tijd, Leegte
10 colleges comparatieve filosofie
https://www.hovobrabant.nl/cursussen/1737-zijn-tijd-leegte/
Het zelf leegt zich als het zich met de wijdsheid van de wereld vult. Deze specifieke wijze van dood laat een van wijdsheid vervuld zelf, een zelfloos zelf ontstaan.
Zo is de Al-eenheid waarin het zelf zich opheft, vrij van subjectieve innerlijkheid. Ze is in zichzelf leeg. Ze is noch substantie noch subject.
Het vergankelijke wordt niet overstegen naar het oneindige. Men begeeft zich niet ergens anders heen. Veeleer verdiept men zich in het vergankelijke.
Deze geesteshouding hangt samen met een singuliere tijdservaring. Men verwijlt geheel in het heden. Dit vervulde, gelaten heden is niet in het voorheen of nadien verstrooid. Ze kijkt niet over zich heen. Ze rust in zich.
Zin zoeken, zin vinden
https://www.hovobrabant.nl/cursussen/1764-zin-zoeken-zin-vinden/