Agenda najaar 2019

Filosofie van ruimte en tijd

HOVO Leiden en Seniorenacademie Leeuwarden

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Ruimte en tijd zijn de kosmische dimensies waarin ons leven zich afspeelt. Beide zijn raadselachtig. Want wat zijn ruimte en tijd eigenlijk? Hoe verhouden ze zich tot elkaar? Newton dacht dat ruimte en tijd absoluut zijn, onafhankelijk van de dingen die zich erin bevinden. Volgens Leibniz echter zijn ruimte en tijd er pas als er dingen zijn. Dit meningsverschil werkt door in hedendaagse discussies. Onze ervaringswereld is opgenomen in ruimte en tijd, maar hoe ervaren wij ruimte en tijd, wat is hun fenomenologie? Hoe verhoudt die zich tot de fysische ruimte en tijd? We kijken vanuit verschillende filosofische perspectieven naar deze vragen: vanuit de door de fysica geïnspireerde filosofie, maar ook vanuit filosofie die de ervaring centraal stelt. We beginnen met opvattingen uit de klassieke oudheid: Aristoteles, Plotinus en Augustinus. Daarna bespreken we de vroegmoderne en moderne discussie in de analytische filosofie. Als contrast bespreken we de fenomenologie van tijd en ruimte bij Husserl en Heidegger. Ook enkele oosterse perspectieven van Dogen en Masoa Abe komen aan de orde. Onderzocht wordt of de fysische en de fenomenologische tijd met elkaar geïntegreerd kunnen worden. Een cursus voor iedereen die geïnteresseerd is in de grondslagen van ons kosmische bestaan.

 

Opbouw collegereeks:

1. Tijd en ruimte bij Plato, Aristoteles, Plotinus, Augustinus

2. Ruimte, tijd en de dingen bij Newton, Leibniz en Kant.

3-4. Schets van een hedendaagse discussie in de analytische filosofie en fysica (o.a. Einstein, Newton-Smith, Dainton)

5-7. Tijd en ruimte in fenomenologie en zijnsdenken: Husserl en Heidegger

8. Tijd en ruimte in het Zenboeddhisme bij Dogen en Masao Abe

9. De triniteit: ruimte, tijd en bewustzijn, een overkoepeling van fenomenologisch en fyisch denken.

10. De mysticiteit van ruimte en tijd

https://www.universiteitleiden.nl/hovo/collegeaanbod/filosofie-en-theologie/filosofie-van-ruimte-en-tijd

https://www.hovonoordnederland.nl/index.php?id=101&tx_seminars_pi1%5BshowUid%5D=1112

De filosofie van Martin Heidegger

HOVO Brabant (Tilburg)

De roem van Martin Heidegger (1889-1976) begon met Sein und Zeit uit 1927 wat algemeen gezien wordt als een van invloedrijkste filosofische werken van de 20e eeuw. Er worden thema’s opgenomen die in het denken van Aristoteles, Kant, Kierkegaard, Dilthey en Husserl al een rol speelden. Deze worden op een vernieuwende manier belicht door de fenomenologische wijze van denken. De vraag naar het zijn begint met onderzoek naar het Dasein: dat wat wijzelf zijn. We zijn in de wereld en staan niet in de eerste plaats ‘tegenover’ de wereld zoals in de traditie vanaf Descartes met zijn subject-object-verhouding. In het alledaagse leven gaan we niet-theoretisch op in de wereld en het begrijpen van de mens begint met dat gegeven.

Dit denken geeft in zijn uitwerking een radicaal nieuwe blik op wie we zijn, een blik die tegelijk zo dicht bij ons staat dat we er ons voortdurend in kunnen herkennen. Het filosofisch verhaal van en over het Dasein is een ontdekking van het ‘wezen’ van de mens in zijn fundamentele aspecten: de alledaagse wereld, de relatie tot de anderen, de stemmingen waarin we daarbij verkeren. Daarbij worden thema’s als de handeling, de waarheid, de dood, de tijd en authenticiteit op een nieuwe manier belicht.

Na Sein und Zeit volgden vele andere belangrijke teksten over de geschiedenis, over kunst, over taal, over poëzie (vooral Holderlin), over techniek. Ook publiceerde hij diepgaande interpretaties van belangrijke filosofen als Plato, Aristoteles, Duns Scotus, Kant, Schelling, Hegel en Nietzsche. Deze weelde aan filosofisch inzicht staat in schrijnend contrast met concrete politieke opvattingen en handelingen van Heidegger. Zijn (volgens sommigen kortstondige) engagement met het nationaal socialisme werpt een smet, terecht of onterecht, op zijn denken.

Deze cursus heeft tot doel enige helderheid te verschaffen in de grondgedachten van Heidegger om een voorzichtige poging te doen het kaf van het koren te scheiden. De eerste helft van cursus is een bespreking van Sein und Zeit, in de tweede helft komen een aantal andere teksten aan bod.

College 1: Inleiding

College 2-5: Bespreking Sein und Zeit.

College 6: Heideggers Nietzsche-interpretatie en de geschiedenis

College 7: De oorsprong van het kunstwerk

College 8: De taal in het gedicht.

College 9: De techniek

College 10: Evaluatie

https://www.hovobrabant.nl/cursussen/cursusaanbod/24455-de-geschiedenis-van-het-zijn

Aardse mystiek

Filosofie van een hedendaagse vorm van religiositeit

 

HOVO Universiteit Brabant (Tilburg) en HOVO Universiteit Utrecht (Amersfoort)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Aardse mystiek is een hedendaagse vorm van religiositeit die niet uitgaat van een God of van een heilig geschrift. Zij komt voort uit verwondering over het menselijk en kosmisch bestaan en uit het besef van de grenzen van de rationaliteit. Zij wordt gevoed door levenservaringen en door contemplatie van de dimensies van het aardse bestaan, zoals ruimte, tijd, kleur en klank, liefde, eenheid, geboorte en dood.



In deze cursus wordt aardse mystiek geïntroduceerd aan de hand van filosofische overwegingen en van kunstwerken, zoals gedichten en schilderijen. Filosofie en kunst zijn verwant en toch verschillend: een kunstwerk is een ervaring en toont iets van het (menselijk) bestaan, terwijl filosofie die ervaring probeert te verhelderen. We onderzoeken thema’s als: schoonheid, het verhevene en het sublieme, innigheid, het bestaansmysterie, lege en volle leegte.

De thema’s van de cursusavonden zijn:

  1. Het schone, verhevene en het sublieme
  2. Het innige: de ervaring van eenheid met de wereld
  3. De ontdekking van het bestaansmysterie
  4. Het voorval en ogenblik
  5. Het geheim van ruimte en tijd

https://www.hovobrabant.nl/cursussen/cursusaanbod/24457-aardse-mystiek

https://www.hovoutrecht.nl/cursus/aardse-mystiek/

Grote Vragen

Inleidende cursus over 10 filosofische kwesties

HOVO Vrije Universiteit Amsterdam

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Filosofie is het al duizenden jaren durende gesprek van de mensheid over de grote vragen van zijn bestaan. In deze collegereeks worden de cursisten ingeleid in deze grote vragen en in de verscheidenheid van antwoorden die er gegeven zijn. Grote vragen zijn vragen die de filosofie diepgaand bezighoudt omdat ze fundamenten van het menselijk leven betreffen. We leren inzien dat de antwoorden voorlopig en onzeker zijn, maar dat het toch verdiepend en zingevend is om met deze vragen bezig te zijn.

In deze reeks gebeurt dat door een thematische aanpak met een historische dimensie. We bespreken 10 belangrijke vragen en per vraag worden antwoorden van belangrijke denkers uit de traditie besproken. We krijgen daarmee inzicht in belangrijke opvattingen en ook in de argumenten voor en tegen die opvattingen. Nadruk ligt op het argumentatieve karakter van de filosofie: de redenen die denkers hebben om bepaalde opvattingen te huldigen. We bespreken denkers uit de Oudheid, Middeleeuwen en de moderne tijd. Denkers als Plato, Aristoteles, Epicurus, Pyrrho. De Stoa, Anselmus, Thomas, Descartes, Spinoza, Leibniz, Kant, Nietzsche, Wittgenstein en hedendaagse filosofen als Chalmers, McGinn en Searle komen aan bod.

Het gaat daarbij om de volgende 10 grote vragen:

 

  1. Wat is filosofie?
  2. Wat is waarheid en bestaat zij?
  3. Waarom is er iets en niet niets?
  4. Bestaat God?
  5. Wat is bewustzijn?
  6. Is er een leven na de dood?
  7. Wat is de zin van het leven?
  8. Waarom is er kwaad in de wereld?
  9. Hoe worden we gelukkig?
  10. Wat is liefde?

 

Deze collegereeks is vooral geschikt voor mensen die nog niet veel van filosofie weten en een eerste overzicht over haar inhoud zoeken.

 

https://www.hovo.vu.nl/nl/cursusaanbod/cursusaanbod-najaar/filosofie-en-religie/grote-vragen-filosofie/index.aspx

 

 

2 comments

  • Merijn (1 month)

    Ik zou graag een van uw cursussen volgen. Worden deze uitsluitend via HOVO aangeboden? Het ontbreekt mij aan 27 jaar levenswijsheid om te kunnen inschrijven bij HOVO..

  • admin (1 month)

    Dank voor uw belangstelling.
    Inderdaad op dit moment alleen via HOVO (tenzij op individuele basis).
    U kunt zich toch proberen in te schrijven ondanks dat u nog geen 50 bent.

    Met groet,
    Arnold Ziegelaar

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Go to Top