Agenda winter en lente 2019

Levenskunst volgens Griekse filosofen

 

 

Filosofische reflectie wordt gevoed door en is betrokken op levenservaringen en kan betekenis hebben voor dat leven, omdat zij gezichtspunten opent of verdieping aanbrengt in bestaande. Er is een rijke traditie die zich hierop bezint op vragen als: Wat is levenskunst? Wat is levenswijsheid? Hoe kunnen we deze beoefenen? De klassieke oudheid speelt een voorname rol.
Aan de orde komen: Aristoteles, Epicurus, de Stoa, de Sceptici en de Cynici.

Bij Aristoteles treffen we diepgaande reflectie aan over de vragen: wat is geluk en hoe kunnen we die bereiken? Bij Epicurus zien we een streven naar het gelukkige leven door het wegnemen van angst, het beperken van behoeften en het koesteren van vriendschap. Bij de stoïcijnen zien we het streven naar gemoedsrust door realistisch naar de eigen mogelijkheden en onmogelijkheden te kijken en zich te verbinden met het alomvattende. Bij de sceptici zien we het streven naar gemoedsrust door de eigen onwetendheid in te zien, Bij de cynici zien we het streven naar gemoedsrust door onverschilligheid voor rijkdom en meningen en normen van anderen.

https://www.hovobrabant.nl/cursussen/cursusaanbod/24404-levenskunst-volgens-griekse-filosofen

Aardse mystiek

Cursus bij de Academie voor geesteswetenschappen te Utrecht

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

https://academiegeesteswetenschappen.nl/lezing-cursus-aardse-mystiek/

Aardse mystiek is een hedendaagse vorm van religiositeit die niet uitgaat van een God of van een heilig geschrift. Zij komt voort uit verwondering over het menselijk en kosmisch bestaan en uit het besef van de grenzen van de rationaliteit. Zij wordt gevoed door levenservaringen en door contemplatie van de dimensies van het aardse bestaan, zoals ruimte, tijd, kleur en klank, liefde, eenheid, geboorte en dood.



In deze cursus wordt aardse mystiek geïntroduceerd aan de hand van filosofische overwegingen en van kunstwerken, zoals gedichten en schilderijen. Filosofie en kunst zijn verwant en toch verschillend: een kunstwerk is een ervaring en toont iets van het (menselijk) bestaan, terwijl filosofie die ervaring probeert te verhelderen. We onderzoeken thema’s als: schoonheid, het verhevene en het sublieme, innigheid, het bestaansmysterie, lege en volle leegte.

De thema’s van de cursusavonden zijn:

  1. Het schone, verhevene en het sublieme
  2. Het innige: de ervaring van eenheid met de wereld
  3. De ontdekking van het bestaansmysterie
  4. Het geheim van ruimte en tijd

 

Psychisch lijden begrepen vanuit het existentiële denken

Vooral naar aanleiding van Kierkegaard, Nietzsche, Heidegger

Er zijn in de hedendaagse samenleving veel mensen die last hebben van psychische problemen zoals depressie, burn out, verslavingen, angst. Deze worden vaak gezien als stoornissen van organische aard en behandeld met medicijnen. Tegelijk zijn het problemen van onze psyche en die is niet zonder meer gelijk aan hersenprocessen. Veel problemen komen voort uit hoe ons dagelijkse leven is ingericht, bijvoorbeeld doordat het te stressvol is. We doen veel, maar worden soms voortgedreven door de prestatie-eisen van anderen en de maatschappij waardoor we te weinig zin ervaren. Hierdoor staat vertwijfeling die verschillende vormen kan aannemen zoals somberheid, manie, verslaving. Ook angst speelt een belangrijke rol: om belangrijke mogelijkheden te missen, om niet succesvol te zijn, om te falen en in laatste instantie om te sterven. Vertwijfeling en angst zijn vooral problematisch omdat er geen (religieus) zingevingskader meer is waarbinnen ze tot bedaren gebracht kunnen worden en de psychiatrie lijkt geen andere uitweg te zien dan voorschrijven van medicijnen.

In deze collegereeks beschouwen we het psychisch lijden van vertwijfeling en angst vanuit het existentiële en levensbeschouwelijke denken van Kierkegaard (1813-1855), Nietzsche (1844-1900) en Heidegger (1889-1976). Kenmerkend voor dit denken is de fenomenologische benadering: de stemmingen worden van binnenuit onderzocht: hoe het is om in die stemmingen te zijn, hoe we ze ervaren en hoe ze staan in samenhang met het ontwerp, de loop en de zin van ons leven. We gebruiken teksten van Kierkegaard, Nietzsche en Heidegger, maar ook van verwante onderzoekers op psychisch terrein. We leren van deze denkers dat het begrijpen van psychisch lijden net zo belangrijk is als het verklaren ervan. Dit begrijpen kan immers leiden tot een nieuwe en helende levensbeschouwelijkheid die zo node wordt gemist.

Opbouw colleges:

Het lijden van de psyche is de zaak van de psychiatrie.

Het vóórkomen van psychisch lijden en een kritiek op de DSM-systematiek

3-5. Een psychodynamisch perspectief op psychisch lijden: Kierkegaards analyse van de vertwijfeling.

De ervaring van zinloosheid als metafysisch nihilisme bij Nietzsche

7-8. De angst voor het leven en de dood bij Kierkegaard en Heidegger

De alledaagse intermenselijke relatie als stress en verlies van eigen zijn volgens Heidegger

Het belang van levensbeschouwelijkheid voor de psychiatrie

 

 

De Grote Vragen

Cursus over 10 eeuwige filosofische kwesties

 

Filosofie is het al duizenden jaren durende gesprek van de mensheid over de grote vragen van zijn bestaan. In deze collegereeks wordt u ingeleid in deze grote vragen en in de verscheidenheid van antwoorden die er gegeven zijn. We leren inzien dat de antwoorden voorlopig en onzeker zijn, maar dat het toch verdiepend en zingevend is om met deze vragen bezig te zijn.

In deze reeks gebeurt dat door een thematische aanpak met een historische dimensie. We bespreken 10 belangrijke filosofische vragen en per vraag worden antwoorden van belangrijke denkers uit de traditie besproken. We krijgen daarmee inzicht in belangrijke opvattingen en ook in de argumenten voor en tegen die opvattingen. Nadruk ligt op het argumentatieve karakter van de filosofie: de redenen die denkers hebben om bepaalde opvattingen te huldigen. We bespreken denkers uit de Oudheid, Middeleeuwen en de moderne tijd. Denkers als Plato, Aristoteles, Epicurus, Pyrrho. De Stoa, Anselmus, Thomas, Descartes, Spinoza, Leibniz, Kant, Nietzsche, Wittgenstein en hedendaagse filosofen als Chalmers, McGinn, Searle, Craig komen aan bod.

Het gaat daarbij om de volgende 10 grote vragen:

1. Wat zijn kennis en waarheid, en hoe zijn ze te bereiken?

2. Is er een zin van het leven? Zo ja welke? We onderzoeken vooral existentiële denkers als Kierkegaard en Nietzsche.

3. Hoe word ik gelukkig? We bespreken vooral opvattingen uit de Oudheid

4. Ben ik een vrij wezen? Vrijheid volgens de Stoa, Spinoza en Kant

5. Wat zijn liefde en vriendschap? Hier bespreken we klassieke auteurs als Aristoteles, Montaigne en Kant.

6. Wat zijn goed en kwaad? Thomas, Kant, Schopenhauer en Nietzsche over moraal.

7. Bestaat God? Klassieke argumenten voor en tegen het bestaan van God.

8. Wat zijn ziel, geest en bewustzijn? Opvattingen van Plato, Descartes, en hedendaagse filosofen worden besproken.

9. Is er een leven na de dood? Opvattingen van Plato, Descartes, en hedendaagse filosofen worden besproken.

10. Waarom bestaat er überhaupt iets? Plotinus, Leibniz, Kant en moderne denkers.

Deze collegereeks is vooral geschikt voor mensen die nog niet veel van filosofie weten en een eerste overzicht over haar inhoud zoeken.

 

HOVO Brabant

https://www.hovobrabant.nl/cursussen/cursusaanbod/24373-de-grote-vragen

HOVO Noord Leeuwarden

 

Socratisch Gesprek

Leer zelf denken over een filosofische vraag!

 

Het Socratisch Gesprek is een methode voor het groepsgesprek over een filosofische vraag, geïnspireerd op het optreden van Socrates in de dialogen van Plato en verder ontwikkeld door Leonard Nelson (1882-1927). De methode wordt toegepast in het onderwijs, in organisaties en in groepen die het fijn vinden om gestructureerd over een onderwerp na te denken. Dit kan een filosofisch onderwerp zijn, maar dat hoeft niet. De methode wordt ook gebruikt voor visieontwikkeling in organisaties en voor morele vraagstukken.

Aan de hand van levens- of werkervaringen wordt een gezamenlijk proces op gang gebracht dat leidt tot verdieping in en beantwoording van de uitgangsvraag. Daarbij wordt geen beroep gedaan op externe autoriteiten. Het gaat om onderzoek van eigen vooronderstellingen, het luisteren naar en leren van elkaar, het voeren van een dialoog in plaats van een discussie. In deze cursus beoefenen we filosofisch denken zoals het hoort te zijn: actief en fris in samenspraak met anderen tot verdieping en inzicht komen.

De cursus bestaat uit 6 bijeenkomsten. In de eerste bijeenkomst wordt een inleiding gegeven in de methode: de theoretische achtergrond, de opzet en de regels van het gesprek. Daarna wordt een uitgangsvraag gekozen en geven deelnemers een eigen voorbeeld. Deze worden kort besproken. Volgens een systematiek wordt een van de voorbeelden gekozen voor een diepgaande analyse volgens het zogenaamde zandlopermodel. We gaan van abstract naar concreet en weer terug naar abstract. Daar proberen we te komen tot een antwoord op de uitgangsvraag. De gespreksleider bemoeit zich zo weinig mogelijk inhoudelijk met het gesprek, maar bewaakt de methode en de voortgang.

Voorbeelden van uitgangsvragen: Wat is het goede leven? Wat is vrijheid? Wat is vriendschap? Wanneer sta ik in mijn kracht? Wanneer ben ik verantwoordelijk voor een situatie? Wie is God? Wanneer mag ik mij met iemand bemoeien? Wat is passie? Etc.

De cursus leert u diepgaand te reflecteren op een ervaring om tot nieuwe inzichten over het leven te komen. Ook leert u gestructureerd na te denken en naar anderen luisteren in een groep.

https://www.hovobrabant.nl/cursussen/cursusaanbod/24376-socratisch-gesprek

 

One comment

  • Jelle vegter (2 months)

    Geachte heer Ziegelaar,

    Ik las het boeiende artikel in het dagblad Trouw waarbij u een aantal beweringen doet waar ik graag meer over zou willen horen en vragen.
    Indertijd heb ik u benadert voor een filosofische lezing in het filosofisch cafe te Drachten. Mijn vraag is nu : verzorgt u nog lezingen in het land?
    En zo ja zou u dat ook in drachten kunnen doen over aardse mystiek?

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Go to Top